Ga naar de inhoud
Taal: Nederlands
Menu

Moet je glutenvrij gaan eten?

Dr. Carl Bamlet

5 min leestijd

Gluten worden in verband gebracht met een hele reeks gezondheidsproblemen. Daarom raden veel moderne diëten en gezondheidsadviezen aan om voedsel met gluten uit je eetpatroon te schrappen. Glutenvrij eten wordt steeds populairder, en speciale glutenvrije producten en eetgelegenheden zijn inmiddels een industrie van miljarden dollars. Er worden allerlei gezondheidsvoordelen aan glutenvrij eten toegeschreven, maar welke kloppen er en welke niet? En de hamvraag: moet jij glutenvrij gaan eten? In dit artikel lees je alles over het glutenvrije dieet en of het bij jou past.

Wat zijn gluten?

Gluten zijn eiwitten die in de meeste graansoorten zitten die we voor voedsel verbouwen. Graansoorten met gluten zijn onder meer tarwe, rogge en gerst. Gluten hebben geen noemenswaardige voedingswaarde (ook al zijn het eiwitten), maar ze bepalen wel voor een groot deel de eigenschappen van graan en van producten die ervan gemaakt worden. Het zijn bijvoorbeeld de gluten die ervoor zorgen dat brood 'rijst'. Gluten worden ook als ingrediënt toegevoegd aan allerlei producten, van brood tot ijs. In veel gerechten die overal ter wereld gegeten worden, zitten in meer of mindere mate gluten.

Het gezondheidsprobleem dat het vaakst met gluten in verband wordt gebracht, is coeliakie. Deze ziekte wordt vooral veroorzaakt door een auto-immuunreactie op gluten. Die reactie geeft allerlei acute en chronische klachten, waardoor mensen met coeliakie moeilijk of helemaal geen producten met gluten kunnen eten. Klachten bij coeliakie zijn onder meer verstopping, buikkrampen, een opgeblazen gevoel en slechte spijsvertering. Een ander nadelig gevolg van coeliakie is dat de darmen beschadigd raken, waardoor je minder voedingsstoffen opneemt. Dat kan zo erg worden dat mensen met een (soms nog niet ontdekte) glutengevoeligheid flinke tekorten aan vitamines en mineralen krijgen.

Daarom pleiten de meeste voorstanders van het glutenvrije dieet ervoor om alle producten met gluten volledig uit je eetpatroon te schrappen. Ze denken dat gluten ook bij mensen zonder coeliakie problemen in het maag-darmkanaal veroorzaken.

De voordelen van een glutenvrij dieet

1. Je voorkomt er de klachten van coeliakie mee
Dit is in de eerste plaats de belangrijkste reden om gluten te vermijden. Als bij jou coeliakie is vastgesteld of als je er tekenen van vertoont, is het absoluut noodzakelijk dat je geen enkel voedingsmiddel met gluten meer eet. Voor wie het niet weet: de klachten en gevolgen van deze aandoening zijn zo ernstig dat je er letterlijk en figuurlijk misselijk van wordt. Als je gevoelig bent voor gluten, is dat de allerbelangrijkste reden om glutenvrij te gaan eten.

2. Je wordt je meer bewust van wat je eet
Veel mensen staan er niet bij stil wat er op hun bord komt (en dus later in hun lichaam) totdat ze er last van krijgen. Een van de voordelen van een glutenvrij dieet (en van gezond eten in het algemeen) is dat je meer weet en meer let op wat je eet. Je gaat openstaan voor gezonde alternatieven (daar kom ik zo op terug) en je ontdekt welke ingrediënten er in sommige van je favoriete gerechten zitten. Als je beter weet wat je eet, maak je ook betere keuzes.

3. Je ontdekt gezondere alternatieven
Als je een dieet gaat volgen, zoals een glutenvrij dieet, ga je open voor gezondere keuzes. Je zult verbaasd zijn hoeveel gezondere koolhydraatbronnen er zijn dan tarwe, rogge en gerst. Ook zul je verbaasd zijn hoeveel gezonde (en lekkere) gerechten er bestaan zonder gluten. Als je je in het glutenvrije dieet verdiept, kom je vanzelf meer gezonde opties tegen en weet je er steeds meer van. Quinoa en boekweit staan bijvoorbeeld steeds meer bekend als gezonde bron van energie en voedingsstoffen.

4. Gluten zijn eigenlijk lege voeding
Gluten worden wel als eiwit gezien, maar ze doen in je lichaam niet wat je van een eiwit zou verwachten. Ze dragen niet bij aan spiergroei of aan je stofwisseling. Je lichaam verteert ze niet eens goed, en een deel kan zelfs in je darmen achterblijven, wat spijsverteringsproblemen en langdurige irritatie geeft. Je hebt er qua voeding dus niets aan, en daarbovenop kunnen ze je spijsvertering in de war sturen. Alleen die redenen zijn al genoeg om gluten uit je eetpatroon te schrappen.

De nadelen van een glutenvrij dieet

1. Je wordt er niet per se gezonder van
Als je denkt dat je fitter en gezonder wordt door glutenvrij te gaan eten, heb je het helemaal mis. Goede voeding draait namelijk om meer dan alleen overstappen op een bepaald dieet. Je kunt je spijsvertering flink verbeteren door gluten te schrappen, maar het is een misvatting dat dat in zijn eentje je hele gezondheid verandert. Glutenvrij eten helpt je niet om af te vallen, tenzij je minder calorieën binnenkrijgt dan je verbruikt. Je moet nog steeds andere gezonde gewoontes volgen om het lichaam te krijgen en te houden waar je van droomt, veroudering af te remmen en ziektes te voorkomen.

2. Je moet nog steeds gezonder gaan eten
Ook als je glutenvrij gaat eten, is er geen garantie dat je gezonder wordt. Veel modediëten beloven je gezonder te maken, en gewichtsverlies is dan meestal het bewijs dat ze aanvoeren. Maar alleen gewichtsverlies zegt nog niet dat een dieet werkt, want het kan gewoon komen doordat je minder calorieën binnenkrijgt dan je verbruikt. Als je je eetgewoontes verbetert, krijg je altijd genoeg voedingsstoffen binnen en werkt je maag-darmkanaal zoals het hoort.

3. Je krijgt misschien te weinig vezels binnen
Een tekort aan voedingsvezels wordt gezien als een van de grootste nadelen van overstappen op een glutenvrij dieet. Tarwe, en dan vooral volkoren tarwe, is in de meeste landen een van de best verkrijgbare bronnen van voedingsvezels. Als je te weinig vezels binnenkrijgt, kan je darmwerking trager worden en kan zelfs je kans op bepaalde ziektes toenemen. Schrap je tarwe, dan moet je je eetpatroon dus aanpassen om dat verlies op te vangen. Daarbij kan het helpen om samen te werken met een diëtist als je je eetpatroon gaat veranderen.

Conclusie

Moet je dus glutenvrij gaan eten? Als je tekenen of klachten hebt die erop wijzen dat je gevoelig bent voor gluten, dan zeker. Maar voor alle anderen is er geen hard bewijs dat het je gezondheid beter of slechter maakt als je gluten blijft eten of juist schrapt. Uiteindelijk is het een totaalaanpak van je gezondheid die je helpt om je doelen voor gezondheid en fitheid te halen.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde artikelen

Want ‘perfect’ is voor de meeste mensen gewoon niet haalbaar

Vul je e-mailadres in en bouw een leefstijl op waarvan je weet dat je hem op de lange termijn volhoudt. Een goed begin is het halve werk.