Ga naar de inhoud
Taal: Nederlands
Menu

Wat is een tekort aan vitamine B12?

Dr. Carl Bamlet

5 min leestijd

Er is een lange lijst voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft om goed te werken. Neem bijvoorbeeld je vitamines. Elke vitamine heeft een eigen taak in je lichaam, en daarom heb je ze allemaal nodig om gezond te blijven. Een voedingsstof die vaak over het hoofd wordt gezien, maar wel belangrijk is voor je lichaamsfuncties, is vitamine B12. Helaas komt een tekort aan deze voedingsstof in de meeste delen van de wereld vrij vaak voor, en het is een goed te voorkomen oorzaak van ziekte bij mensen van alle leeftijden. In dit artikel lees je alles wat je moet weten over een tekort aan vitamine B12.

Wat is vitamine B12?

Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is een in water oplosbare vitamine die een heel belangrijke rol speelt in de stofwisseling van je cellen. Als cofactor is het onmisbaar bij de aanmaak van DNA, en het speelt ook een rol in de stofwisseling van aminozuren en vetzuren. Daarnaast is het heel belangrijk voor de gezondheid van je zenuwstelsel, omdat het nodig is voor de aanmaak van myeline. En tot slot speelt vitamine B12 ook een rol bij het rijpen van rode bloedcellen in het beenmerg.

Iets opvallends aan vitamine B12 is dat je het alleen uit dierlijke voeding kunt halen. De enige organismen die deze vitamine kunnen maken, zijn bacteriën. Dieren nemen het op via wat ze eten, en de bacteriën vermenigvuldigen zich (en maken meer vitamine B12) in de darmen van de dieren waarin ze leven. Om vitamine B12 te kunnen opnemen, heeft je lichaam ook de intrinsieke factor uit de maag nodig. Die intrinsieke factor wordt in de maag aangemaakt en zorgt ervoor dat vitamine B12 wordt opgenomen, zodat je lichaam het kan gebruiken.

Waardoor ontstaat een tekort aan vitamine B12?

Er zijn meerdere oorzaken van een tekort aan vitamine B12, en die zijn grotendeels te voorkomen. Wat de oorzaak ook is, een gebrek aan vitamine B12 kan op verschillende manieren schadelijk zijn voor hoe je lichaam werkt (daarover verderop meer). Hier is een lijst van een paar van de meest voorkomende oorzaken van een vitamine B12-tekort wereldwijd.

1. Veganistisch eten
Een strikt veganistisch eetpatroon geldt wereldwijd als de belangrijkste oorzaak van een tekort aan vitamine B12, vooral in rijke landen. Zoals hierboven al gezegd, kun je vitamine B12 alleen uit dierlijke voeding halen. Nu steeds meer mensen veganistisch eten (en steeds meer mensen het willen proberen om medische of ethische redenen of om af te vallen), zal het aantal mensen met een vitamine B12-tekort, met of zonder klachten, alleen maar groeien.

2. Maag-darmaandoeningen
Sommige maag-darmaandoeningen hangen samen met het ontstaan van een vitamine B12-tekort. Bij atrofische gastritis gaat het maagweefsel achteruit, waardoor er te weinig of zelfs helemaal geen intrinsieke factor meer wordt aangemaakt. Pernicieuze anemie kan het ook moeilijker maken voor je lichaam om vitamine B12 op te nemen. En tot slot zorgt elke ziekte die de bouw en/of de werking van de maag en de dunne darm verstoort (bijvoorbeeld coeliakie of de ziekte van Crohn) voor een tekort aan vitamine B12.

3. Langdurig gebruik van maagzuurremmers
De intrinsieke factor wordt gemaakt door dezelfde cellen die je maagzuur aanmaken. Daarom hebben mensen met maagzuurklachten die langdurig medicijnen gebruiken, zoals antacida, protonpompremmers en vergelijkbare middelen, meer kans op een tekort aan vitamine B12. Als bijwerking zorgen deze medicijnen ervoor dat er minder intrinsieke factor wordt aangemaakt. Daardoor neem je minder vitamine B12 op, wat leidt tot een tekort met de bijbehorende klachten.

4. Operaties
Operaties die de bouw en/of de werking van de maag veranderen, kunnen ook een tekort aan vitamine B12 veroorzaken. Mensen die geopereerd worden om schade te herstellen van ziekten zoals atrofische gastritis en de ziekte van Crohn, hebben een veel grotere kans op een vitamine B12-tekort, omdat ze minder goed intrinsieke factor kunnen aanmaken. Hetzelfde geldt voor mensen die een maagverkleining laten doen, een operatie waarbij de maag kleiner wordt gemaakt zodat ze minder eten.

Welke klachten horen bij een tekort aan vitamine B12?

Er zijn verschillende klachten die bij een vitamine B12-tekort horen. De eerste aandoening die met dit tekort samenhangt, is bloedarmoede. Omdat vitamine B12 nodig is om rode bloedcellen te laten rijpen, zorgt een tekort ervoor dat ze niet goed rijpen. Dat leidt tot een aandoening die megaloblastaire anemie heet. Een licht tekort kan bestaan zonder dat je er iets van merkt. Maar hoe ernstiger het tekort wordt, hoe meer klachten je krijgt en hoe heftiger ze worden. Meer vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid en minder eetlust zijn maar een paar van de klachten die bij bloedarmoede door een vitamine B12-tekort horen.

Als je langere tijd een tekort aan vitamine B12 hebt, kun je ook andere klachten krijgen. Hoofdpijn en zelfs epileptische aanvallen kunnen ontstaan, omdat vitamine B12 onmisbaar is om je zenuwstelsel goed te laten werken. Bij een langdurig en ernstig tekort aan deze voedingsstof kun je ook vatbaarder worden voor geheugenverlies, depressie en gedragsveranderingen. Sommige mensen worden zelfs blind door de ernstige schade aan het zenuwstelsel die het ontbreken van deze vitamine veroorzaakt.

Wat kun je doen tegen een tekort aan vitamine B12?

Nu je weet welke klachten bij een vitamine B12-tekort horen, is het tijd om te kijken welke oplossingen er voor je zijn. Gelukkig zijn er veel manieren om een tekort aan vitamine B12 op te lossen. Welke oplossing het best bij je past, hangt af van je leefstijl en je gezondheid. Hier zijn een paar mogelijkheden.

1. Eet voeding met veel vitamine B12
Dit is verreweg de eenvoudigste en handigste manier om een vitamine B12-tekort op te lossen. Zoals al gezegd, haal je vitamine B12 alleen uit dierlijke bronnen. Voeding met de meeste vitamine B12 is onder andere zuivel, eieren en alle soorten vlees. Er zijn ook producten waaraan deze vitamine is toegevoegd.

2. Vitamine B12 slikken als supplement
Dit is een handige keuze voor de meeste mensen met een vitamine B12-tekort die door hun eetpatroon niet genoeg binnenkrijgen. Vitamine B12 zit in de meeste multivitaminen, meestal in een hoeveelheid die genoeg is voor wat je per dag nodig hebt. Dit is de beste keuze voor mensen die veganistisch eten.

3. Injecties
Injecties met vitamine B12 gelden als de meest ingrijpende manier om een vitamine B12-tekort op te lossen. Omdat het een ingreep is, worden ze meestal alleen gegeven aan mensen met ernstige maag-darmziekten, of bij wie het maag-darmkanaal zwaar beschadigd is door ziekte of een operatie.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde artikelen

Want ‘perfect’ is voor de meeste mensen gewoon niet haalbaar

Vul je e-mailadres in en bouw een leefstijl op waarvan je weet dat je hem op de lange termijn volhoudt. Een goed begin is het halve werk.