Stress zelf maakt je niet kapot, maar hoe je erop reageert wel!
6 min leestijd

Het is gewoon zo dat er echt problemen kunnen ontstaan als je keer op keer met schadelijke stress te maken krijgt.
Als stress chronisch wordt, blijft aanhouden en van de negatieve soort is, noemen we dat distress.
Het kan tot een hele reeks gezondheidsproblemen leiden, zoals lichamelijke ziekte. En wat misschien net zo verontrustend is: het kan ook je emotionele gezondheid, je mentale gezondheid en je spirituele gezondheid aantasten, en je kunt er zelfs sociale problemen door krijgen.
Een lichaam onder stress raakt helemaal van slag
- Het immuunsysteem is een heel ingewikkelde groep organen en cellen die het lichaam beschermt tegen ziekten en infecties.
Als het immuunsysteem gezond is, houden de organismen in het lichaam de homeostase in stand: een stabiel inwendig evenwicht. Maar als er stress in je leven is, maken deze cellen en organen, die deel uitmaken van het zenuwstelsel, hormonen aan.
Die hormonen zetten de aanmaak van witte bloedcellen in gang. Witte bloedcellen zijn de cellen die infecties bestrijden. - Door stress vrijgekomen hormonen zorgen ervoor dat het immuunsysteem snel reageert op verwondingen en kortdurende ziekten. Maar als die activiteit langer dan een korte tijd aanhoudt, is ze niet goed voor je gezondheid.
Wordt het immuunsysteem keer op keer chronisch geprikkeld, dan raakt het over de hele linie onderdrukt. Daardoor kan het infecties en ziekten minder goed afweren.
- Onderzoekers hebben in studies ontdekt dat de cellen van het immuunsysteem chemische stoffen afgeven. Die stoffen heten cytokinen.
Ze werken als boodschappers in het lichaam. Zo kunnen de cellen met elkaar "praten" en elkaar opdracht geven om extra cellen aan te maken die de infectie bestrijden.
- Helaas kunnen de stresshormonen die hierboven zijn genoemd, als de stress chronisch is, de aanmaak van cytokinen remmen. Dan kan het lichaam infecties minder goed bestrijden.
Doordat er minder cytokinen zijn, neemt het vermogen van het immuunsysteem om ziekten af te weren onder stress met zo'n 15% of meer af.
Het is dus niet verrassend dat mensen met veel stress waarschijnlijk vaker een verkoudheid, een uitbraak van herpes of een infectie oplopen.
- De communicatie binnen het immuunsysteem loopt bij chronische stress spaak, en dat zou ook nieuwe gevallen van auto-immuunziekten kunnen uitlokken, zoals de ziekte van Crohn, lupus, psoriasis, reumatoïde artritis, multiple sclerose (MS) en andere.
Bij een auto-immuunziekte raakt het immuunsysteem in de war of uit balans. Het valt dan de eigen gezonde cellen van het lichaam aan, in plaats van te doen wat het zou moeten doen: lichaamsvreemde ziekteverwekkers aanvallen.
- Nadat een stressvolle situatie, zoals een ziekte of een verwonding, is afgehandeld, maakt het immuunsysteem normaal gesproken extra hormonen aan waardoor er minder witte bloedcellen worden aangemaakt.
Zo kan het systeem rusten en zich herstellen. Maar bij chronische stress komen die normale afname en dat herstel later op gang.
Stress en ziekte
Door de hierboven beschreven effecten van stress op het immuunsysteem kunnen een hele reeks ziekten vaker ontstaan en ernstiger verlopen, en kunnen allerlei systemen in het lichaam verslechteren.
Laten we eens kijken hoe stress op den duur de verschillende delen van het lichaam beïnvloedt:
Spijsvertering
- Veel mensen klagen over buikpijn of diarree als ze gestrest raken. De stresshormonen prikkelen ook de dikke darm, waardoor het spijsverteringsstelsel zich leegt en je pijn en diarree krijgt.
De stresshormonen kunnen ook zorgen voor veel boeren, winderigheid en andere gasproblemen. Ze vergroten de kans dat iemand de ziekte van Crohn krijgt (een aanhoudende ontsteking van het slijmvlies van de darm).
- Bij chronische stress kun je meer trek krijgen, waardoor je aankomt en misschien zelfs obesitas krijgt.
Met obesitas loop je risico op andere gezondheidsproblemen, zoals diabetes, een beroerte, hartziekten en artrose. Chronische stress kan er ook juist voor zorgen dat mensen hun eetlust verliezen en afvallen.
Hart en bloedvaten
- Als je stresshormonen in actie komen, gaat je hartslag omhoog en dat kan pijn op de borst of hartkloppingen geven.
Je hart kan gaan jagen, je bloeddruk stijgt en je cholesterol ook. Als je cholesterol langdurig hoog is, kan er aderverkalking (atherosclerose) ontstaan.
Bij deze ziekte hoopt vettige plaque zich op tegen de wanden van je bloedvaten, waardoor er minder bloed naar het hart stroomt. Dat leidt vaak tot een hartaanval.
Het cortisolgehalte in je lichaam speelt ook een rol bij de opslag van buikvet. Je hebt vast weleens gehoord van mensen met een appelvorm en mensen met een peervorm.
Sommige onderzoeken wijzen erop dat mensen met een appelvorm meer risico lopen op de ziekte van Alzheimer dan mensen met een peervorm.
- Veel mensen proberen met stress om te gaan door te roken, te drinken of te veel te eten. Dat kan allemaal schade toebrengen aan het hart en de bloedvaten eromheen.
Spieren en gewrichten
- Door stress kunnen je spieren samentrekken of verkrampen. Na verloop van tijd krijg je bij aanhoudende stress allerlei pijntjes, gewoon door die gespannen spieren.
Veel mensen weten precies hoe spierkrampen in de nek, de schouders en de onderrug voelen. Stress maakt ook spiertrekkingen en onwillekeurige bewegingen zoals tics erger, net als hoofdpijn en migraine.
Dat komt door spierspanning en door veranderingen in de bloedvaten en zenuwen, die hevige pijn, misselijkheid en overgevoeligheid voor licht en geluid kunnen veroorzaken, en zelfs kaakgewrichtsklachten (TMD).
Daarbij heb je pijn in het kaakgewricht, op de plek waar de onderkaak aan de schedel vastzit.
Voortplantingsstelsel
- Als de hormonen onder stress komen te staan, kunnen er bij zowel vrouwen als mannen problemen met de voortplantingsorganen ontstaan. Vrouwen kunnen menstruatieklachten krijgen, zoals pijn, hevig bloedverlies of steeds terugkerende vaginale infecties.
Mannen kunnen erectiestoornissen krijgen of last hebben van vroegtijdige zaadlozing. Zowel mannen als vrouwen kunnen minder zin in seks krijgen en problemen met hun vruchtbaarheid, en dat allemaal door stress.
Andere lichamelijke klachten
- Stress kan je huid echt flink onder druk zetten, en dat zie je aan vervelende huidaandoeningen zoals psoriasis.
Dat is een auto-immuunziekte met rode, verheven plekken op verschillende delen van het lichaam, die bedekt kunnen zijn met een laagje dode huidcellen dat er zilverwit uitziet. - Dan heb je eczeem, met rode, droge plekken op het lichaam die erg jeuken.
- Netelroos zie je aan verheven, jeukende rode bulten op de huid.
- En hoe zit het met acne en haaruitval?
- Dan zijn er nog een droge mond, mondzweren, astma-aanvallen en een groter risico op een beroerte door een minder gezond hart. Dat valt allemaal onder de noemer stress!
En hoe zit het met kanker?
- Wetenschappers onderzoeken volop welke rol stress speelt bij een grotere kwetsbaarheid voor kanker.
Ze stellen vragen over het verband tussen stress en kanker, omdat dat hen en hun patiënten al jarenlang bezighoudt en voor raadsels stelt. - Het onderzoek dat er nu is, wijst erop dat er geen consistent verband bestaat tussen stress en het ontstaan van kanker.
Er is ook geen echt bewijs dat mensen die hun emoties onderdrukken, wegstoppen of ontkennen sneller kanker krijgen.
Dat wil niet zeggen dat er helemaal geen verband is tussen stress en kanker. - Het beschikbare bewijs wijst erop dat stress invloed kan hebben op het verloop of de uitzaaiing van kanker.
In één onderzoek bleek dat mensen met de diagnose kwaadaardig melanoom, de ernstigste vorm van huidkanker, die in een groep voor stressmanagement zaten, beter met hun situatie leerden omgaan.
Hun sombere stemming werd beter en het melanoom kwam ook minder vaak terug. Dat was in vergelijking met de andere patiënten, die deze training in stressmanagement niet kregen. - Ook al lijkt stress in dit geval geen directe oorzaak van kanker, het lijkt wel degelijk indirect invloed te hebben op het ontstaan van kanker, op dezelfde manier als stress en hart- en vaatziekten met elkaar samenhangen.
Mensen met stress grijpen vaak naar ongezonde manieren om ermee om te gaan. Ze gaan roken of te veel drinken om het vervelende gevoel van stress weg te nemen.
Maar dat ongezonde gedrag vergroot duidelijk hun risico op kanker.
Hier zijn een paar fijne, natuurlijke manieren om meer rust in je leven te brengen.




Geef een reactie
Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *